|
سويا
سويا طعم شيرين و خواص درماني بي نظيري دارد، به همراه سبزيجات در سوپ، سالاد و خورش استفاده مي شود. تنها دانه گياهي است كه |
|
|
داراي 9 آمينو اسيد ضروري و يك پروتئين كامل مي باشد. داراي ميزان بالايي از اسيدهاي چرب امگا تري " Omega-3" مي باشد كه خطر سكته مغزي و حمله قلبي را كاهش مي دهد.
تنها دانه گياهي است كه حاوي ميزان بالايي چربي اشباع نشده و اندكي كلسترول مي باشد. سويا را با تمر هندي نيز مي توان صرف نمود.
خواص غذايي تقويت كننده طحال و لوزالمعده، مؤثر در فعاليت هاي روده، تميز كننده رگهاي خوني و قلب، تسريع كننده گردش خون، عملكرد لوزالمعده را تقويت مي كند (بخصوص در بيماري ديابت)، بينايي و ديد را تقويت مي كند مْدِر است و سموم بدن را دفع مي كند. سويا يك منبع طبيعي از "Lecithin" ، غذاي مغز مي باشد.
تركيبات غذايي 150 كالري، 14 گرم پروتئين، 8 گرم چربي، 9 گرم كربوهيدرات، 2 ميلي گرم سديم و 5 گرم فيبر. |
|
روغن سويا براي سرخ كردن غذا مناسب نيست
سويا از عمدهترين روغنهاي مصرفي داخل كشور است كه به علت دارا بودن درصد زيادي از اسيدهاي چرب با چند باند دوگانه، مقاومت بسيار پاييني دارد كه نبايد آن را براي فرآيند سرخ كردني استفاده كرد. سرخ كردن به معناي پختن غذا در چربي مايع و داغ ميباشد كه شبيه پختن |
|
|
غذا در آب است كه انتقال گرما توسط يك واسطه مايع داغ اعمال ميشود. براساس نتايج اين پژوهش، سرخ كردن عميق در فشار اتمسفر و رطوبت محيط در دماي 160 تا 180 درجه سانتيگراد انجام ميشود و به علت تماس مستقيم روغن با اكسيژن و رطوبت موجود در ماده سرخ شونده در چنين دماي بالا واكنشهايي نظير پليمريزاسيون، هيدروليز، ايزومريزاسيون و سيكليزاسيون رخ ميدهد كه حاصل آنها هزاران ماده شيميايي با تركيبات متفاوت است كه رابطه تنگاتنگي با سلامتي مصرف كننده دارد.
براي حفظ سلامتي مصرف كنندگان تعيين معياري در خصوص كنترل روغنها و چربي هاي مخصوص سرخ كردني عميق امري لازم به نظر ميرسد.
فقط روغنها و چربيهايي كه در معرض حرارت اضافي هستند اثرات مضر دارند و آنهايي كه تحت حرارت ملايم و معمولي مورد استفاده قرار ميگيرند تغييرات مهمي را در حيواناتي كه با آنها تغديه شدهاند نشان نميدهند.
بنابراين توسعه روشهايي جهت كنترل چربيها و روغنهاي سرخ كردني در نقطهاي كه روغن غير قابل مصرف بوده و بايد تعويض شود، بسيار مهم به نظر ميرسد. ارزيابي حسي، تنها يك اطلاعات تقريبي و ذهني راجع به كيفيت روغن به ما ميدهد، لكن آزمايشات كيفي و روشهاي كمي بسياري منتشر و پيشنهاد شده است.
در اين تحقيق، جهت مقايسه دو نوع روغن سويا و آفتابگردان، چهار نمونه با انديس يدي متفاوت انتخاب و عمليات سرخ كردن در مقدار ثابتي از روغن انجام پذيرفت. بر اساس اين مطالعه، در اين فرآيند عمليات بر روي تكههاي يكساني از سيب زميني انجام گرفت و در طي فرآيند نمونه برداري شده و تستهاي مختلفي ازقبيل رنگ، اسيدتيه، پراكسيد و مقاومت در مقابل اكسيداسيون بر روي نمونهها صورت گرفت.
روغن سويا مقاومت كمتري نسبت به روغن آفتابگردان در فرآيند سرخ كردني عميق دارد و از اين رو براي فرآيند سرخ كردن عميق توصيه نميشود. همچنين افزايش رنگ قرمز از اين روغن نمايانگر افزايش فساد روغن ميباشد.
نتايج مقايسه بين نمونهها كه براساس قانون انجمن چربي آلمان صورت گرفته است نشان ميدهد:
اگر غلظت اسيدهاي چرب اكسيدشده بيشتر از 1 درصد باشد وضعيت روغن در مرحله اي است كه بايد تعويض شود. بنابراين توصيه ميشود از روغن نيمه هيدروژنه آفتابگردان جهت فرآيند سرخ كردن عميق استفاده شود. |
گلابی ، میوه ای عالی
گلابی میوه ای است سبز یا زرد رنگ ، آبدار و مخروطی شکل که دارای طعمی خوش و معطر است. گلابی را شاه میوه یا آمرود هم می نامند و به میوه پیوندی و شاداب آن شاه آمرود گویند. گیاه گلابی بومی آسیای غربی و اروپای شرقی مخصوصاً نواحی شمال غربی ایران و کوههای قفقاز می باشد. گلابی بعد از سیب مهم ترین میوه دانه دار دنیا و ایران به شمار می آید. گلابی را در زبان عربی سَفرجَل یا عَرمُوط و در زبان انگلیسی PEAR می گویند.
گونه های مختلف گلابی طعم های گوناگون از ترش تا شیرین دارند . این میوه حاوی ویتامین های E و C ، کلسیم ، آهن، منیزیم و روی است. چون گلابی میوه ای آبدار و حاوی ویتامین C می باشد ، در زیبایی پوست شما بسیار مؤثر است. یکی از خواص گلابی ملین بودن آن است . همچنین دانه های ریزی که در موقع خوردن گلابی زیر دندان احساس می کنید، برای دفع مواد زائد بدن بسیار مؤثر است.
گیاه گلابی و انواع آن
درخت گلابی در برابر سرما از سیب حساس تر است. گل های گلابی در بهار کمی زودتر از سیب باز می شوند ، به همین دلیل بیشتر در معرض خطر سرمای بهاره قرار می گیرند . در تابستان، گیاه گلابی گرما را بیشتر از سیب تحمل می کند. گل و میوه گلابی در انتهای شاخه ها و سیخک های دو ساله بوجود می آید ، بنابراین هنگام هرس درختان بارور ، باید در حفظ سیخک ها دقت کرد. میزان محصول در باغ های معمولی به 45 تن در هکتار می رسد. تعداد ارقام گلابی موجود در ایران حدود 120 نوع است. مهمترین ارقام بومی عبارتند از :
شاه میوه کرج ، شاه میوه خراسان ، شاه میوه اصفهان ، گلابی نطنز کاشان ، محمدعلی مشهد ، سه فصله کرج ، سیبری ، گلابی پیغمبری .
از گلابی های خارجی نیز که کم و بیش در ایران کشت می شوند می توان : آنژو، وینترنلیس، بارتلت، دوشس، ژاندارک، باسه، کولمار، بوره ژیفار و دوینه دوکومیس را نام برد. بارتلت که در اروپا بنام ویلیامز مشهور است، مهم ترین و پر کشت ترین گلابی در دنیا به شمار می رود.
یک نوع گلابی جنگلی که در کهکیلویه می روید و تخم آن زیاد است را انجوجک می نامند. میوه آن قابل استفاده نیست، ولی زمانی که میوه روی خاک می افتد و می پوسد، تخم آن را جمع آوری می کنند که استفاده درمانی زیادی دارد.
خواص درمانی گلابی
قسمت هایی از درخت گلابی که مورد استفاده غذایی و درمانی قرار می گیرد: 1- میوه 2- برگ 3- پوست درخت آن است. گلابی را می توان بصورت خام یا پخته ( مربا و کمپوت) مصرف کرد.
• گلابی میوه ای عالی و گوارا و پرآب است که خاصیت لینت دهندگی دارد. افرادی که یبوست دارند سعی کنند 1 تا 2 عدد گلابی در روز بخورند و بلافاصله 1 لیوان آب ولرم بنوشند که خاصیت ملین آن قوی تر شود.
• گلابی میوه ای است که به آسانی هضم و جذب بدن می شود.
• گلابی دارای دانه های بسیار ریزی است که خصوصاً نزدیک هسته آن زیاد است. این دانه ها از جنس سلولزاست و در دستگاه گوارش هضم نمی شود. از این رو با عبور از دستگاه گوارش ، معده و روده را پاک می کند و کلیه مواد زائد باقیمانده در شکم را دفع می کند.
• پوست گلابی که در معرض نور خورشید قرار دارد ، از نظر ویتامین ها غنی تر است. به علاوه قسمت عمده فیبر گلابی در پوست آن است ، لذا نباید هنگام خوردن ، پوست آن را جدا کنید.
• کسانی که مبتلا به فشار خون هستند ، اگر به طور مرتب گلابی بخورند خون آنها تصفیه خواهد شد .
• گلابی برای غدد داخلی بدن بسیار مفید است . تانن و پتاسیم آن، اسید اوریک را به هر اندازه که باشد حل می کند. به همین جهت افراد مبتلا به نقرس، آرتروز و رماتیسم می توانند از آن بهره زیادی ببرند.
• گلابی برای معالجه امراض سینه یک میوه عالی است و این خاصیت مربوط به تانن آن است و اگر گلابی کمی گس باشد برای سینه بهتر است.
• گلابی به علت دارابودن ارسنیک رعشه را درمان می کند.
• ماده مهم دیگری که در گلابی موجود است عنصر بور( BORON ) است که با افزایش جذب کلسیم ، از بروز پوکی استخوان به خصوص در زنان یائسه جلوگیری می کند.
• موادی که برای استخوان ها مفیدند، برای مغز نیز نافع اند. گلابی هم از این قاعده مستثنی نیست و از میوه هایی است که برای حافظه و تمرکز حواس مفید است.
• مواد موجود در گلابی برای تقویت بدن پس از بیماری هایی که نیرو و توان انسان را تحلیل می برد، بسیار مفید است. شاید به همین دلیل است که برای بیماران کمپوت گلابی می بریم. در دوران نقاهت بیماری هایی چون سل، کم خونی و ضعف شدید خوردن مخلوط آب گلابی و به بسیار مفید است.
• گلابی یکی از میوه های ضدعفونی کننده یا ضد مسمومیت است و این خاصیت به دلیل ادرارآور و ملین بودنش است.
• گلابی موجب شادابی و طراوت بدن و پوست می شود.
• گلابی برای بیماران دیابتی میوه بسیار مناسبی است ، چون قسمت اعظم قند آن سلولز، سوربیتول و لوولوز است . شاید به همین دلیل حکیم عالیقدر ایرانی ابوعلی سینا، گلابی یا کمپوت آن را برای اکثر بیماران مجاز دانسته و آن را" شاه میوه" خوانده است.
• گلابی ترشح بزاق را افزایش می دهد ،در نتیجه هضم غذا را آسان می کند . پس پوره آن برای سالمندان بسیار مفید است.
• فیبر موجود در گلابی لینین(LININ) است که غیرقابل حل بوده و برای کاهش کلسترول خون بسیار مؤثر است.
در مورد برگ آن؛
• جوشانده برگ گلابی برای کلیه بسیار مفید است ، چون ادرارآور ، ضدعفونی کننده و میکروب کش مثانه است. از این رو مبتلایان به عفونت ادراری حتماً باید آن را مصرف کنند. سنگ مجرای ادرار را دفع می کند ، برای این منظور100 گرم برگ جوان درخت گلابی را در یک لیتر آب به مدت 20 دقیقه دم کنید و آن را در سه وعده به میزان 1 تا 2 استکان تناول کنید.
• دم کرده برگ گلابی دارویی شفابخش برای بی خوابی است، اعصاب را آرام می کند و سردردهای میگرنی را درمان می کند.
• انجوجک که تخم گلابی جنگلی است ، دفع کننده کرم است و اعصاب متشنج را تسکین می دهد و اگر آن را کوبیده و شیره آن را بگیرند ، برای بندآمدن خونریزی زیاد در قاعدگی مفید است.
تذکر :
* هضم پوست گلابی کمی مشکل است، از این رو کسانی که معده ضعیفی دارند آن را با پوست نخورند یا آن را بصورت کمپوت مصرف کنند.
* بهتر است گلابی کاملاً رسیده را مصرف کنید تا خواص آن بیشتر و هضم آن راحت تر باشد.
* بهتر است پس از خوردن گلابی آب سرد ننوشید ، زیرا در افراد حساس ایجاد نفخ می کند.
احادیث و نظرات بزرگان
در مورد نظر ابوعلی سینا در مورد گلابی صحبت کردیم . ولی جالب است بدانید که احادیث زیادی در مورد گلابی وجود دارد مثلا در حدیثی آمده:
" هر کس ناشتا گلابی بخورد ، آب نطفه او پاک و فرزندش نیکو خواهد شد."
امام صادق علیه السلام فرمودند :
" گلابی معده را پاک و آن را تقویت می کند" و باز فرموده اند: " خوردن گلابی در حال سیری سودمندتر از خوردن آن در حال گرسنگی است. کسی که دلش گرفته و اندوهناک است ، باید گلابی را بعد از غذا بخورد."
مواد موجود در 100 گرم گلابی خام
|
انرژی |
58 کیلو کالری |
|
کربوهیدرات |
15 گرم |
|
فیبر خام |
3/1 گرم |
|
فیبر خوراکی |
8/2 گرم* (منبع خوب) |
|
کلسیم |
11 میلی گرم |
|
آهن |
25/0 گرم |
|
روی |
12/0 گرم |
|
پتاسیم |
125 میلی گرم* (منبع خوب) |
|
فلوئور |
18 میکروگرم* (منبع خوب) |
|
ویتامین A |
9/1 RE |
|
ویتامین E |
4/0 میلی گرم* (منبع خوب) |
|
ویتامین C |
4 میلی گرم |
|
فولات |
7 میکروگرم* (منبع خوب) |
گلابی حاوی ریزمغذهایی چون فلوئور، سلنیوم ، کرم و بور است که برای سلامتی و تأمین ریزمغذی های بدن بسیار مفید است.
آجیل چه خاصیتی دارد ؟
در ویژه نامه نوروز پارسال ( نوروز 1383 ) به طور مفصل در مورد خواص و ارزش غذایی آجیل مطالبی را برایتان بیان کردیم . بنابراین در مطلب زیر به طور خلاصه در مورد تاریخچه آجیل و مواد مغذی آنها صحبت می کنیم.
بادام هندی
بادام هندی به صورت معلق از ساقه های گیاهی به نام CASHEW PEAR می روید. بادام هندی از برزیل آمده است و توسط کاشفان پرتغالی به هند آورده شده است.
بادام هندی بیشتر به عنوان یک نوع آجیل و تنقلات خورده می شود، اما از آن می توان در تهیه برخی از غذاها نیز استفاده کرد. بادام هندی سرشار از ویتامین A است.
پسته
در چین به پسته، " آجیل خندان " می گویند. پسته قدمتی صد هزار ساله دارد. برای اولین بار در خاورمیانه، ایران و سوریه کاشته شد و بعد به یونان و بقیه کشورهای اروپایی راه یافت.
طبقه یک افسانه قدیمی، عشاق، یکدیگر را در باغ پسته ملاقات می کردند تا صدای ترک و شکستن پوست پسته را به هنگام باز شدن آن بشنوند. زیرا عقیده داشتند، این كار برای آنها خوشبختی به ارمغان می آورد.
مغز پسته یکی از تنقلات بسیار مفید است. پسته منبع خوبی از کلسیم ، منیزیم ، فسفر ، پتاسیم ، آهن ، فولات و پروتئین است.
گردو
گردو از دوران ما قبل تاریخ وجود داشته است. در قرون وسطی اعتقاد بر این بود که گردو سردرد را معالجه می کند. حتی شواهدی دال بر وجود یک باغ گردوی بسیار زیبا در باغ های معلق بابل وجود دارد. گردو هم به صورت خشكبار و هم به صورت تازه خورده می شود و از آن در تهیه برخی از غذاها استفاده می شود. گردو منبع خوبی از فسفر، پتاسیم ، منیزیم ، پروتئین و ویتامین E است.
بادام زمینی
بادام زمینی به دلیل میزان بالای پروتئین و روغن موجود در آن، بسیار مغذی است. همچنین غنی از ویتامین B و E است. از روغن بادام زمینی در تهیه بسیاری از غذاها و تهیه مارگارین استفاده می شود.
فندق
قرنهاست که انسان ها فندق می خورند. در قرن حاضر، گونه های متعددی از آن کاشته می شود.
فندق به صورت خوشه های چهار تا پنج تایی و درون غلاف می روید. فندق سرشار از فیبر، پتاسیم ، کلسیم ، منیزیم و ویتامین E است. فندق بسیار مغذی و خوش طعم است و در برخی غذاها نیز از آن استفاده می شود.
بادام
دو نوع بادام وجود دارد : بادام تلخ و شیرین . هر دو نوع آن، بومی خاورمیانه است، اما قرنهاست که در اروپا و آمریکا نیز کاشته می شود. بادام بسیار مورد علاقه فراعنه مصر بوده است و آنها طعم بادام را در نان خود بسیار دوست داشتند. بادام در فرهنگ نژادی مناطق مختلف جایگاه مهمی داشته است. رومی ها بادام را در مراسم عروسی به عنوان سمبل خوشبختی و باروری به عروس و داماد هدیه می دادند. این سنت هنوز هم در ایتالیا رواج دارد. از بادام تلخ برای تهیه روغن بادام استفاده می شود.
بادام منبع مهمی از ویتامین ها و مواد معدنی است و غنی از پروتئین ، منیزیم ، فسفر، روی ، کلسیم ، فولات و ویتامین E است.
تخمه كدو
این دانه ها به رنگ سبز کمرنگ هستند و می توان آنها را به صورت خام یا بو داده مصرف کرد. حاوی مقدار بالایی پروتئین ، آهن ، روی و فسفر است. پائیز که فصل کدو تنبل است، می توانید تخمه آن را خشک کنید.
تخمه آفتابگردان
گل آفتابگردان از خانواده گل مینا است. سرخ پوستان آمریکا، گل آفتابگردان را 2000 سال قبل می کاشتند. تخمه آفتابگردان را می توان به صورت خام یا بو داده مصرف کرد كه غنی از پتاسیم ، فسفر ، پروتئین ، آهن و کلسیم است.
آجیل و خشکبار برای سلامتی بدن مفیدند
بر اساس آخرین پژوهشها، آجیل و مغزها مانند فندق، گردو، پسته نقش مهمی در تامین سلامتی بدن ایفا میکنند. بر خلاف تصور عوام که فکر میکنند این قبیل مواد خوراکی فاقد ارزش غذایی هستند، باید گفت که این مواد غذایی منابع سرشاری از پروتئین، مواد معدنی و ویتامینهای آنتی اکسیدانی هستند. مطالعات نشان میدهد مغزها یکی از مهمترین منابع غنی سلنیوم هستند که این ریز مغذی برای تامین سلامت سیستم ایمنی بدن ضروری است؛ همچنین دارای برخی خواص ضد سرطانی است
دانشمندان دانشگاه ایلینویز در آمریکا دریافتهاند که یک مکمل غذایی حاوی 200 میکروگرم سلنیوم در روز، میزان ابتلا به سرطان های پروستات، ریه و روده را در حدود 50 درصد کاهش میدهد. همچنین از پیشرفت سرطان سینه در زنان و بروز مشکلات پروستات در مردان جلوگیری میکند.
این دانههای خوراکی سرشار ازفسفر هستند که این ماده معدنی به ساخت استخوان ها و دندان ها کمک میکند و نیز منبع سرشار ازمنیزیم است که این عنصر نیز در ایجاد تعادل در عملکرد ماهیچهها و اعصاب نقش مهمی دارد. همچنین وجود اسید لینولنیک در این دانههای خوراکی میتواند برای حفظ سلامت پوست و ایجاد تعادل هورمونی مفید باشد.
در ذیل تاثیرات مثبت برخی از این دانهها ذکر شده است:
بادام زمینی :خوردنبادام زمینی به مقدار 5 بار یا بیشتر در هفته و هر بار 28 گرم ، احتمال بروز دیابت نوع دوم را در زنان کاهش میدهد. بادام زمینی دارای مقادیر زیادی چربی اشباع نشده، منیزیم و فیبر غذایی است که همگی خطر بروز دیابت را کاهش میدهند. همچنین حاوی فیبر و منیزیم است که باعش کاهش مقاومت انسولین میشوند. وجود چربی امگا - 3 نیز باعث حفظ سلامت سلول ها، نرمی پوست و نیز کاهش میزان کلسترول کلی در خون میشود. بادام زمینی منبع سرشاری از آهن، روی، ویتامین E، منیزیم و فولیک اسید است که تاثیر مهمی در مبارزه با مواد سرطان زا دارند.
گردو : بر اساس مطالعات انجام شده از سوی محققان ، گردو نه تنها کلسترول مضر را کاهش میدهد، بلکه باعث کاهش التهاب رگهای خونی میشود که معمولا عامل بروز بیماری های قلبی - عروقی هستند. گردو منبع ویتامین E، آهن، منگنز، فسفر، پتاسیم ، فولیک اسید وویتامین B6 است که در ساخت استخوان ها، تامین سلامت قلب و خون نقش مهمی دارند. روغن گردو نیز منبع غنی آلفا لینولئیک اسید (ALA) است که از گروه اسیدهای چرب غیراشباعاُمگا-3 می باشد.
بادام : سرشار از پروتئین و دارای ریزمغذیهای مهمی از قبیل منیزیم، پتاسیم، فسفر، مس،ویتامین B2، نیاسین است . همچنین روغن بادام منبع غنیویتامین E است که نقش ضد سرطانی و آنتی اکسیدانی دارد. بادام شامل مقادیر زیادی کلسیم است و نیز میتواند در بهبود رشد استخوانی و جلوگیری از بروز پوکی استخوان موثر باشد. محققان کانادایی دریافتهاند ، اگر افراد مبتلا به کلسترول بالا روزانه 30 گرم بادام مصرف کنند، میزان کلسترول مضر خون خود را تا 4 درصد کاهش خواهند داد.
آزاد یا پرورشی؛ ماهی بخورید
دکتر عیسی گلشاهی، رئیس گروه مطالعات بازار دفتر طرح و توسعه سازمان شیلات ایران، به سئوالات زیر پاسخ میدهد.
*تفاوت ماهی آزاد و پرورشی در چیست؟ آیا از لحاظ مواد مغذی متفاوتند؟
- به طور کلی، تفاوت خاصی بین گونههای مشابه ماهی دیده نمی شود و تنها لذت مصرف آنها و نوع تغذیه ی آنها می تواند در مطلوبیت طعم گوشتشان تأثیر بگذارد. بر همین اساس هم در منابع علمی تغذیه جز در موارد خاص، که دارای اهداف علمی مشخصی هستند، تفاوتی بین ترکیبات تشکیل دهنده ی ماهی های آب های آزاد (گونههای وحشی) و پرورشی قایل نشدهاند.
*با توجه به هشدار در زمینه ی آلودگی ماهیها (با جیوه یا آلودگیهای به جا مانده از جنگ و ...)، چه كسانی باید در مصرف ماهی احتیاط کنند؟
- جای تأسف است که افراد متخصص صحبت مبهمی را مطرح می کنند که موجب دوری مردم از این مواد غذایی ارزشمند می شود.
به طور کلی در تمامی موجودات زنده، آلودگیهایی از راه های مختلف، نفوذ و تجمع پیدا می کند و این موضوع مختص آبزیان و حتی حیوانات نبوده و در مورد گیاهان هم صدق می کند.
بررسیهای علمی نشان می دهد که میزان فلزات سنگین در بافت موجوداتی که در نواحی اطراف صنایع خاص نظیر کارخانجات تولید باطری یا کاغذ سازیها زندگی می کنند، بیشتر است، اما از یک سو با تماس آبزیان با این مواد شیمیایی روبرو هستیم و از سوی دیگر با حد و میزان مجاز این مواد در بدن آنها.
با توجه به موارد مذکور و بررسیهای انجام شده در حال حاضر خطر وجود فلزات سنگین، آبزیان کشورمان را تهدید نمی کند و یا حداقل در بررسیهای انجام شده تا کنون این موضوع به اثبات نرسیده است.
*یعنی ماهیهای رودخانه و آب های آزاد از لحاظ سلامت یا کیفیت تفاوتی با هم ندارند؟
- ماهی های رودخانهها و آب های آزاد در گونههای مشابه تفاوت چندان و چشمگیری با هم ندارند. اما باید توجه داشت که گروهی از ماهیان دریایی از جمله اغلب ماهیان دریای خزر در فصل تخم ریزی به رودخانهها مهاجرت می کنند و در سایر فصول در دریا حضور دارند. این قبیل گونهها مثل ماهی سفید در فصل مهاجرت به رودخانهها، مورد هجوم صیادان قرار گرفته و صید می شوند.
باید در نظر داشت که این گونهها به علت مصرف پروتئین و ذخایر بدن برای تولید و غنی سازی تخمها از نظر تغذیه ای ارزش بالایی ندارند و میزان آب بدن آنها در سطح بسیار بالاتری نسبت به سایر فصول قرار دارد. در واقع این ماهیها در خارج از فصل تخم ریزی ارزش غذایی بیشتری داشته و مصرف آنها مفیدتر است.
*مصرف ماهیهای شور، کنسرو شده یا دودی را هم توصیه می كنید؟
- كنسرو انواع ماهی، علاوه بر آنکه مشمول استاندارد اجباری است، برای قابلیت تولید باید پروانه بهداشتی را از وزارت بهداشت اخذ كند، بنابراین کنسروهایی که دارای این مشخصهها نباشند، مورد تایید نبوده و غیر مجاز هستند.
در انواع مجاز، سلامت کالا توسط تولید کننده تضمین می شود، مشروط بر آنکه قوطی کنسرو خریداری شده علایم فساد و خرابی را نداشته باشد، مثلاً بادکردگی سر و ته کنسرو، نشتی آن و وجود علایم زنگ زدگی در محل اتصال در قوطی به بدنه می تواند از علایم ناسالم بودن کنسرو باشد.
در عین حال برای رفع نگرانیهای احتمالی و کاهش خطر، کارخانجات کنسرو و متخصصین به مردم توصیه می کنند، کنسرو را قبل از باز کردن به مدت 20 دقیقه در آب در حال جوش، بجوشانید و بعد مصرف کنید. اما انواع ماهی شور و دودی جدای از بحث بهداشتی و پزشکی آنها و مضراتشان برای سلامت مصرف کنندگان، از نظر تغذیه ای نیز به علت تولیدشان به روش سنتی، دارای مشکلات بهداشتی هستند و با شرایط فعلی تولید، مصرف آنها توصیه نمی شود.
*ماهی یكی از غذاهای سرشار از امگا 3 به حساب می آید. آیا کپسول های امگا 3می توانند جایگزین ماهی تازه شوند؟
- تمام ماهیها دارای امگا 3 هستند، اما از نظر مقدار امگا 3 تفاوتهایی هم بین ماهیها وجود دارد. مثلاً ماهیهای پرچرب از این نظر غنی تر هستند و ماهیهای کم چرب غنای کمتری دارند.
این کپسول ها تنها قادرند نیاز روزانه به اسیدهای چرب غیراشباع از خانواده ی امگا 3 را تأمین کنند و سایر خواص آبزیان از طریق مصرف آنها به دست نمی آید، بنابراین نمی توانند جایگزین مصرف آبزیان شوند.
اثر توت فرنگی در پیشگیری از بیماری های قلبی
توت فرنگی، میوه ای شبیه توت است ولی كمی درشت تر، رنگش قرمز و طعم آن ترش و مطبوع است. بوته اش كوتاه و دارای برگهایی درشت و ساقه هایی باریك و خزنده است كه روی زمین می خوابد و ریشه می دواند.
توت فرنگی به صورت وحشی و اهلی می روید و به اسامی چپلك، چپالك، شالكه و چلم نیز خوانده می شود.
این میوه به حالت خود رو در بعضی نواحی شمالی ایران وجود دارد و بعضی اوقات به دلیل خوش طعمی میوه آن را به طور مصنوعی پرورش می دهند.
میوه توت فرنگی به صورت، قرمز، گوشت دار و دارای هسته های ریزی است كه از ماه اردیبهشت پدیدار می شود و تا آخر مرداد دوام می آورد.
قسمت هایی كه از بوته توت فرنگی مورد استفاده قرار می گیرند، عبارتند از: میوه ، برگ و ریشه .
از دیر باز همه قسمت های این گیاه مصرف دارویی داشته است و از برگ و ریشه آن كه حاوی مقدار قابل ملاحظه ای تانن است به عنوان ضد اسهال وادرارآور استفاده می شده است.
توت فرنگی به صورت های گوناگون مورد استفاده قرار می گیرد: خام، جوشانده، مربا، شربت و بستنی.
خواص تغذیه ای توت فرنگی و اثر آن در سلامتی انسان :
توت فرنگی منبع خوبی از فیبر، ویتامینC، فولات، پتاسیم و آنتی اكسیدان ها می باشد كه این مواد مغذی باعث می شوند توت فرنگی بعنوان یك جایگزین شیرین، باعث افزایش سلامت قلب، كاهش خطر ابتلا به انواع سرطان و در كل ارتقاء سلامتی بدن شود.همچنین دارای املاح كلسیم، آهن و فسفر می باشد. از مواد موثر مهم آن می توان تانن، موسیلاژ، قندهای مختلف، سالیسیلات ها و به خصوص اسیدهای میوه را نام برد.
توت فرنگی سرشار از ویتامین و فاقد چربی اشباع است و كالری كمی دارد.یك واحد توت فرنگی معادل 8 عدد است كه 50 كالری انرژی دارد.
توت فرنگی مانند سایر توت ها مثلشاه توت، توت سفید، تمشك و... پاك كننده روده و مثانه است.
تحقیقات اخیر نشان داده است، دریافت روزانه یك واحد توت فرنگی باعث افزایش قابل توجهی در مقدار فولات خون شده و نیز فشار خون بالا را كاهش می دهد . فولات، مقدار هموسیستئین خون را كاهش می دهد. هموسیستئین اسید آمینه ای است كه در مقادیر زیاد باعث مسدود شدن رگهای خونی می شود.
همچنین توت فرنگی دارای مقادیر بالایی از آنتی اكسیدان ها مثل الاژیك اسید و آنتوسیانین(رنگدانه قرمز) است كه در پیشگیری از بیماری های قلبی موثرند.
این مطالعات اهمیت مصرف توت فرنگی را در برنامه غذایی بعنوان عامل بهبود عملكرد سیستم قلبی-عروقی نشان می دهد.
همچنین مطالعات قبلی نشان داده بود كه باعث بهبود عملكرد حافظه و كنترل آرتریت روماتوئید( التهاب مفاصل) می شود.
از دیگر خواص توت فرنگی می توان به موارد زیر اشاره كرد :
- مصرف این میوه علاوه بر وجود انواع ویتامین، املاح و آب كه هر كدام اثرات خود را بر بدن اعمال می كنند دارای خاصیت تقویت كننده، ملین و خنك كننده نیز می باشد.
- توت فرنگی از تصلب شرائین جلوگیری می نماید.
- توت فرنگی اشتها آور است و ادرار را زیاد می كند.
- دم كرده برگ توت فرنگی در زیاد كردن ادرار و شیر بانوان مفید است.
- دم كرده برگ توت فرنگی یا میوه توت فرنگی می تواند نقرس و سنگ های مثانه را معالجه كند.
- املاح معدنی موجود در توت فرنگی خاصیت مسهلی به آن بخشیده است، زیرا این املاح عضلات روده را به انبساط و انقباض وادار می كند و به همین جهت توت فرنگی برای درمان یبوست مؤثر است.
- اگر توت فرنگی را له كنید و در آب بریزید، نوشابه ای به دست می آید كه برای درمان تب هایی كه با بیماریهای التهابی همراه می باشد، بسیار مفید است.
- توت فرنگی به علت داشتن آهن و ویتامینC در خونسازی بدن مؤثر است.
- توت فرنگی به علت دارابودن مقادیر كافی كلسیم و فسفر، در رشد و نمو كودكان و نوجوانان ، استحكام دندان ها و ترمیم شكستگی استخوان ها بسیار مؤثر است.
مصرف روزانه 5 واحد میوه و سبزی، احتمال ابتلاء به سرطان را كاهش می دهد.
مطالعات جدید نشان می دهد مصرف روزانه 9 یا 10 واحد میوه و سبزی به همراه 3 واحد لبنیات كم چرب، در كاهش فشار خون بالا بسیار مؤثر است.
ما در اینجا به عنوان یادآوری و آشنایی شما مقادیر واحدهای میوه ، سبزی و لبنیات را بیان می كنیم كه شامل موارد زیر است:
1 واحد سبزی = 1 لیوان سبزی خام خرده شده ( 1 لیوان سالاد ) یا نصف لیوان سبزی پخته.
1 واحد میوه = 1 عدد میوه متوسط مثل یك سیب متوسط یا 4/3 لیوان آب میوه.
1 واحد لبنیات = 1 لیوان شیر یا یك لیوان ماست یا 2 لیوان دوغ یا 2 لیوان بستنی.
ارزش تغذیه ای یك لیوان(149گرم) توت فرنگی :
|
45 كیلوكالری |
انرژی |
|
1 گرم |
پروتئین |
|
5/10 گرم |
كربوهیدرات |
|
6/0 گرم |
چربی |
|
3/3 گرم |
فیبر |
|
3 معادل رتینول (RE) |
ویتامینA |
|
5/84 گرم |
ویتامینC |
|
1/0 میلی گرم |
ویتامینB1 |
|
1/0 میلی گرم |
ویتامینB2 |
|
4/0 میلی گرم |
ویتامینB3 |
|
1/0 میلی گرم |
ویتامینB6 |
|
1/0 میكروگرم |
ویتامینB12 |
|
4/26 میكروگرم |
فولات |
|
2 میلی گرم |
سدیم |
|
21 میلی گرم |
كلسیم |
|
6/0 میلی گرم |
آهن |
|
247 میلی گرم |
پتاسیم |
|
2/0 میلی گرم |
روی |
|
16 میلی گرم |
منیزیوم |
مقایسه توت فرنگی با چند میوه دیگر از نظر بعضی مواد مغذی :
در جدول زیر مقدار فولات، پتاسیم، ویتامینC ، فیبر و قند موجود در توت فرنگی با چند میوه دیگر مقایسه شده است. همانطور كه مشاهده می شود مقدار فولات ، ویتامینC و پتاسیم در آن بالاست و نیز دارای قند كمی می باشد.
|
قند(گرم) |
فیبر(گرم) |
ویتامینC(میلی گرم) |
پتاسیم(میلی گرم) |
فولات( میكروگرم) |
میوه |
|
7 |
3 |
84 |
210 |
34 |
توت فرنگی |
|
14 |
4 |
7 |
150 |
4 |
سیب با پوست |
|
22 |
1 |
6 |
266 |
6 |
انگور |
|
17 |
4 |
13 |
504 |
28 |
موز |
|
13 |
3 |
74 |
252 |
42 |
پرتقال |
* مقادیر داده شده بر حسب یك واحد از میوه ها است.
** مقدار فولات بر حسب مقدار فولات غذایی است.
تذكراتی در مورد مصرف توت فرنگی :
نكته مهمی كه در مورد توت فرنگی باید در نظر داشت این است كه اولاً به علت تماس میوه ها بر روی زمین، خاك و كود ممكن است آلوده شود كه باید آنرا شسته و سپس مصرف كرد.
ثانیاً بعضی از افراد نسبت به آن حساسیت دارند و ممكن است این حساسیت بصورت استفراغ و یا ناراحتی های جلدی بروز كند. همچنین در افرادی كه دارای ناراحتی های پوستی می باشند ممكن است آنها را تشدید كند كه باید این نكته مورد توجه قرار گیرد.
توت فرنگی به علت داشتن اسید سالسیلیك در بعضی اشخاص، كبد و مثانه را تحریك كرده و جوشهایی شبیه كهیر ایجاد می كند كه به علت آلودگی خون و داخل بدن است
كسانی كه معده ای حساس دارند یا مبتلا به بیماری های كهیر، اگزما و آسم هستند ، بهتر است از خوردن توت فرنگی پرهیز كنند.
اثرات توت فرنگی بر روی پوست :
توت فرنگی به دلیل داشتن اسیدهای میوه یكی از مهمترین گیاهانی است كه در زمره وسایل آرایشی كاربرد دارد و از قدیم به این منظور استفاده می شده است. برای توجیه این اثرات بهتر است ابتدا خلاصه ای در باره اسیدهای میوه شرح داده شود تا علت این استفاده به طور علمی روشن گردد.
از هزاران سال پیش خانم ها از عصاره برخی میوه ها جهت شادابی پوست خود استفاده می كردند. تحقیقات سال های اخیر نشان داده است میوه ها حاوی اسیدهایی به نام اسید میوه یا " آلفا هیدروكسی اسید" می باشند و به اختصار به صورتAHA گفته می شوند. این اسیدها قادر هستند كه لایه های شاخی و سفت روی پوست و به خصوص صورت را حل كنند و ضمن شاداب و با طراوت كردن پوست، موادی از جمله اسانس همین میوه ها می توانند بهتر جذب پوست شده و باعث تحریك گردش خون و یا تحریك تولید سلول های جوان شده و با یك سلسله اثرات باعث طراوت و تازگی پوست شوند. البته با توجه به اینكه این اسیدها دارای خاصیت ضعیف اسیدی می باشند دارای اثرات كمی بوده و برای این منظور باید سالیان متمادی از آنها استفاده كرد.
این موضوع باعث جلب نظر همگان به اثرات این اسیدها شده، طوریكه در سال های اخیر كارخانجات، دست به تهیه آنها زده و از آنها كرم، لوسیون و فرآورده هایی به عنوان ضد چروك تهیه و به بازار عرضه كرده اند. تفاوت محصولات صنعتی با میوه های طبیعی در این است كه غلظت این اسیدها در محصولات صنعتی بسیار بالاتر از میوه ها بوده، بنابراین دارای اثرات سریع و قوی هستند و در عوض استفاده زیاد و ممتد آنها خالی از اثرات جانبی نمی باشد. افرادی كه می خواهند از اثرات سوء اینگونه محصولات در امان بمانند، می توانند از ماسك بعضی میوه ها از جمله توت فرنگی استفاده كنند، به شرط آنكه صبر و حوصله كافی داشته باشند، چون اثر میوه های طبیعی به مراتب ضعیف تر و طولانی تر از محصولات شیمیایی بوده ولی عوارض جانبی آنها را به همراه ندارند.
برای استفاده از ماسك توت فرنگی می توان 5 تا10 عدد توت فرنگی تازه را پس از شستشوی كامل له كرده و پس از استحمام كه منافذ پوست بازتر هستند، آن را روی صورت به مدت 20 دقیقه قرار داد و سپس صورت را با آب شست. این كار را می توان در فصلی كه توت فرنگی است، یك روز در میان و یا دو روز در میان انجام داد. البته قبل از انجام این عمل فرد بایستی مطمئن شود كه نسبت به این میوه حسیت ندارد. برای اطمینان از عدم حساسیت می توان با قرار دادن میوه له شده بر روی قسمت كوچكی از پوست دست یا صورت، آن را آزمایش كرد. توت فرنگی علاوه برداشتن اسیدهای گیاهی دارای اسانس خوش بویی است كه وقتی به صورت ماسك مصرف می شود، جذب پوست شده و به اثرات اسیدهای میوه موجود در آن كمك می كند.
همچنین این ماسك می تواند به عنوان یك ضد آفتاب متوسط در زمانی كه آفتاب سوختگی رخ داده است، استفاده شود.
اثرات خوب و بد نمک
نمک یکی از مواد غذایی ضروری برای بدن است و به عملکرد صحیح بدن و مغز کمک می کند. اما مصرف زیاد نمک می تواند خطرات بیشماری را برای بدن داشته باشد. این خطرات در افرادی که فشار خون بالایی دارند، به مراتب بیشتر است.
اثرات مفید نمک برای بدن:
1- بیشترین اثر مفید نمک، ثابت کردن ضربان غیر عادی قلب است و به تنظیم فشار خون می کمک می کند.
2- خارج کردن اسیدیته زیادی که در بدن به وجود آمده است.
3- حفظ تعادل مقدار قند خون
4- فراهم ساختن انرژی لازم برای بدن
5- کمک به عملکرد صحیح سلول های عصبی
6- جذب مواد مغذی
7- صاف و نرم کردن حنجره و جلوگیری از چسبناک شدن مخاط که معمولا در تنگی نفس دیده می شود.
8- برای بیماری زکام و سینوزیت بسیار مفید است.
9- نمک یک آنتی هیستامین طبیعی می باشد.
10- جلوگیری از کرامپ یا گرفتگی عضلانی
11- جلوگیری از ریزش بزاق در حین خوابیدن
12- برای ساخت استخوان مهم است. یکی از مهم ترین دلایل پوکی استخوان، کمبود نمک و آب می باشد.
13- برای تنظیم خواب مهم است و به عنوان یک هیپنوتیسم طبیعی عمل می کند.
14- نمک قسمتی از درمان بیماران دیابتی می باشد.
15- استفاده از نمک بر روی زبان، موجب توقف سرفه های خشک می شود.
با این همه خواص مفید، چرا نمک زیاد، برای بدن مضر است؟
نمک از املاح سدیم و کلر تشکیل شده است. در بزرگسالان، هنگامی که مقدار سدیم دریافتی زیاد باشد، بدن آب زیادی را نگه می دارد و مقدار مایعات جمع شده در بدن بسیار زیاد می شود.
بسیاری از دانشمندان بر این باورند که همین عامل باعث پرفشاری خون می شود و این خود عاملی است برای بیماری قلبی و سکته، زیرا این مقدار زیاد مایعات در حین عبور از قلب به اعضای بدن می روند و باعث خستگی و درد در اندام ها می شوند و این خود عاملی است برای ظاهر شدن بیماری کرونری(انسداد رگ های قلب).
در بدن بزرگسالان، مقداری از نمک دریافتی از طریق کلیه ها و بوسیله ادرار کردن از بدن خارج می شود. اما در بدن نوزادان، کلیه ها هنوز توانایی کافی برای خارج کردن نمک از بدن را ندارند.
این را بدانید که به نوزادان(به خصوص تا 4 ماهگی)، غذای پُر نمک ندهید، زیرا در بدنشان جمع می شود و چون نمی تواند خارج شود، باعث بیماری کلیه، کبد، آسیب به مغز می گردد و در شرایط حاد به مرگ نوزاد می انجامد. به همین دلیل، متخصصان تغذیه سفارش به دادن شیر مادر و یا شیرخشک به نوزادان می کنند.
نمک باعث افزایش یا کاهش وزن می شود؟
نمک موجب افزایش یا کاهش وزن نمی شود. در واقع نمک هیچ کالری ندارد.
مصرف زیاد نمک، به دلیل نگه داری بیش از حد آب در بدن، باعث افزایش وزن موقتی می گردد و برعکس آن، مصرف کم نمک، به خاطر بیرون کردن آب از بدن، می تواند موجب کاهش وزن موقتی شود.
جالب است بدانید که اکثر غذاهای رژیمی، بدون نمک هستند و کاهش وزن ایجاد شده در این رژیم ها، فقط به خاطر دفع مقدار زیادی آب از بدن می باشد و اگر بعد از این رژیم، از غذاهای دارای نمک استفاده کنید، به همان وزن قبلی خود می رسید!
مقدار زیاد نمک در غذا، باعث افزایش کالری و کاهش فیبر غذایی می شود و این غذا به طور کلی مشابه غذاهای حاضری و آماده (FAST FOODS) است.
چه مقدار نمک برای بدن مضر نیست؟
متخصصان مصرف حداقل 6 گرم نمک در روز را توصیه می کنند. ولی در کودکان این مقدار باید خیلی کم شود.
تخمین زده شده که اگر 2-1 گرم نمک در روز مصرف شود، میزان بیماری های قلبی به صفر می رسد.
|
سن |
مقدار نمک توصیه شده |
|
بزرگسالان |
6 گرم در روز |
|
14-11 سال |
6 گرم در روز |
|
10-7 سال |
5 گرم در روز |
|
6-4 سال |
3 گرم در روز |
|
3-1سال |
2 گرم در روز |
|
نوزادان 12-7 ماه |
1 گرم در روز |
|
نوزادان 6-0 ماه |
کمتر از 1 گرم در روز |
دانشمندان در این زمینه بسیار تحقیق کرده اند و به این نتیجه ی مهم رسیده اند که غذاهای خوشمزه دارای مقدار زیادی نمک می باشند و این خود عاملی است برای ابتلا به پوکی استخوان، تنگی نفس و سرطان معده.
پیتزا، همبرگر و ساندویچ سوسیس بیشتر از 1 گرم نمک دارند و این مقدار 3/1 مقدار توصیه شده برای کودکان 6-4 سال است.
بعضی از شیرینی ها و کورن فلکس ها(نوعی غذای صبحانه) بیشتر از یک بسته چیپس یا پفک، نمک دارند.
نکات ضروری برای محدود کردن نمک در بدن
سر سفره غذا از نمکدان استفاده نکنید.
برچسب های مواد غذایی را حتما بخوانید تا از میزان نمک موجود در آنها مطلع شوید.
مقدار زیادی سبزیجات و میوه جات تازه مصرف کنید. غیر از اثرات مفید مصرف میوه ها و سبزیجات، پتاسیم موجود در آنها باعث تعادل نمک می شود.
بهتر است نمک را کم مصرف کنید، اما اگر می خواهید آن را در غذا بریزید، نمک را در آخرین مرحله پخت، به مقدار خیلی کم اضافه کنید.
ورزش کنید.
خداوند نعمت های بیشماری برای ما آفریده است، ما نباید در هیچ موردی (حتی غذا خوردن) اسراف کنیم و زیاده از حد مصرف نماییم، چرا که عواقب و اثرات بد آن بعدها مشخص می شود.
ارزش تغذیه ای نخود
نام دیگر نخود، لوبیای گاربانزو( garbanzo bean ) می باشد. نخودفرنگی، عدس و نخود بصورت یكسال در میان و چرخشی با گندم و جو در یك زمین زراعتی- كشت می شوند. این حالت چرخشی باعث تقویت و تجدید نیتروژن در خاك می شود و دیگر نیازی به استفاده از كود نخواهد بود.
معمولاً نخود در زمین های حاشیه بین النهرین و مدیترانه شرقی كشت می شد و از آنجا به هند و سایر نقاط آسیای شرقی گسترش یافت.
جدول ارزش تغذیه ای نخود:
|
مقدار واحد یك چهارم لیوان یا 35 گرم پخته شده |
|
|
در هر واحد |
|
|
115 كالری |
انرژی |
|
5 كالری |
انرژی حاصل از چربی |
|
(درصد دریافت روزانه%) |
|
|
75/1 گرم(1درصد) |
چربی كل |
|
0 گرم(0 درصد) |
چربی اشباع |
|
0 |
كلسترول |
|
0 |
سدیم |
|
19 گرم( 7 درصد) |
كربوهیدرات كل |
|
11 گرم(44 درصد) |
فیبرغذایی |
|
0 گرم |
شكر |
|
7 گرم |
پروتئین |
|
3 درصد |
ویتامین A |
|
2 درصد |
ویتامینC |
|
5 درصد |
كلسیم |
|
12 درصد |
آهن |
طرز تهیه و پختن نخود
از شب قبل آن را در آب خیس كنید. سپس به مدت 5/1 تا 2 ساعت آن را بجوشانید.
2 برابر مقدار نخود، آب بریزید.
كنسرو نخود در مغازه ها موجود است و به راحتی می توانید آن را تهیه كنید.
نخود را می توان در یك محل خنك و خشك برای مدت طولانی نگهداری كرد.
نكات تغذیه ای
نخود نیز مانند سایر حبوبات، فیبر بالایی دارد. فیبر محلول مانند یك برس زبر، سیستم گوارشی را پاك می كند. این نوع فیبر، گلوكز(قند) و كلسترول خون را كاهش می دهد. همچنین نیاز به انسولین را در افراد دیابتی كم می كند.
در بین گروههای غذایی؛ نخود، عدس و نخود فرنگی، پروتئین، كلسیم و آهن را به مقدار كافی و لازم برای رفع نیاز بدن فراهم می كنند.